مصونیت از سرماخوردگی با گیاهان دارویی

زیرفون که در کتب سنتی با نام زیرفون و زیزفون آمده‌است گیاهی است از خانواده‌ی Tiliaceae، دارای گونه‌های متعدد که در اروپا و بخصوص در فرانسه و در امریکا و تعدادی از گونه‌های آن نیز در جنگل‌های شمال ایران می‌رویند.

زیرفون برگ ریز
گونه‌ی اروپایی است درختی است بزرگ، برگ‌های آن کوچک، ساده، کامل، دندانه‌دار، نوک تیز تقریبا گرد، قاعده‌ی آن دارای دمبرگ. گل‌های آن با دم گل دراز به رنگ سبز روشن مایل به زرد، میوه‌ی آن پوشینه‌است.
زیرفون برگ درشت
درختی است بزرگ، برگ‌های آن پهن، متناوب، ساده، کامل دندانه‌دار با دمبرگ. گل‌های آن بزرگ معطر و به رنگ زرد.
برای زیرفون معمولا از سن ۲۰ سالگی تلقیح آن شروع می‌شود و از آن به بعد میوه دادن آن شروع و هر ساله‌ادامه دارد. میوه‌ها را در پاییز جمع آوری کرده و لای ماسه می‌خوابانند و تا بهار نگهداری می‌کنند و پس از آن در خاک می‌کارند. این دانه‌ها سال بعد می‌رویند. نهال‌های جوان دارای رشد بطی(آهسته) هستند و به‌اسانی از جایی به جای دیگر می‌توان آن‌ها را حمل کرد و در محل اصلی کاشت.
از نظر ترکیبات شیمیایی گل‌های زیرفون دارای اسانسی است که شامل ماده‌ای به نام فارنزول می‌باشد.
خواص درمانی
گل‌های زیرفون عمدتا برای سرماخوردگی‌های همراه با تب، سرفه و زخم‌های گلو استفاده می‌شوند. دم کرده‌ی زیرفون در درمان سرماخوردگی موثر است. دم کرده‌ی گل زیرفون به مقدار ۱۰ گرم گل در ۱۰۰۰ گرم آب جوش محرک، ضد تشنج، آرام‌بخش، معرق و مدر است. برای تهیه‌ی دم کرده گل‌ها را از گل جدا نمی‌کنند. دم کرده‌ی غلیظ‌تر آن به صورت غرغره برای رفع التهاب مخاط د‌هان مفید است. در استعمال داخلی در عرض روز چند فنجان از دم‌کرده را می‌توان خورد‌.
حمام زیرفون : ۵۰ گرم گل زیرفون را در ۱۰ لیتر آب جوش برای مدت یک ساعت دم می‌کنند و با فشار صاف می‌نمایند و در یک وان آب مخلوط می‌کنند. اگر مقدار گل را به جای ۵۰۰ گرم مقداری در حدود ۲۰۰۰ – ۱۵۰۰ گرم کنند، و دم کنند، استحمام در این آب آرام‌بخش و فرح آور است.
گاهی اوقات چوب ( در واقع پوست داخلی که در تماس با چوب قرار دارد) و زغال حاصل از چوب زیرفون برای ناراحتی‌های روده و آبسه‌های پا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مصرف روزانه چای حاصل از ۴ – ۲ گرم از گل‌های خشک مجاز دانسته شده‌است. عصاره‌ها و تنتور‌های حاصل از گل و پوست این گیاه نیز به‌صورت انفرادی و یا در فراورده‌های تجارتی مختلف به‌کار می‌روند.
گل‌های زیرفون سرشار از موسیلاژ‌ها و فتولیک‌ها هستند؛ بدین‌صورت که حاوی حدود ۱% فلانوئید‌ها به همراه‌آنتوسیانیدین‌ها، تانن‌های گالاکاتکول و اسید‌های فنولیک و پلی‌فنل‌ها است.
زیرفون به عنوان گیاه دارویی مورد استفاده در طب سنتی و نیز یک گیاه دارویی موثر در فارماکوپه‌های معتبر جهان به ثبت رسیده‌است. این گیاه طبق نظر مونوگراف کمیسیون دارویی آلمان دارای وضعیت درمانی مثبت است.
عشقه
دارای طبیعت سرد و تر است. از پیچ‌های همیشه سبز است که سه گونه‌ی آن در جنگل‌های شمال ایران وجود دارد و ارقام ابلق و زینتی آن نیز در باغ‌های شهر‌ها کاشته می‌شود. به فارسی به طور کلی عشقه و انواع آن را پاپی‌تال و داردوست می‌نامند.
عشقه در جنگل‌های شمال ایران از آستارا تا رامیان گرگان انتشار دارد. دم برگ آن بلند و پهنه‌ی برگ چرمی‌، تخم مرغی و برگ کامل است. گل‌های آن چتری زرد مایل به سبز، میوه‌های آن ریز و سیاه رنگ است.
گونه‌ی Hedera helix L. بومی‌آسیا و اروپا و شمال ایران است. برگ‌های آن کوچک و از درختان بالا می‌رود.
تکثیر عشقه‌ از طریق خوابانیدن شاخه‌های گیاه و یا از طریق قلمه ‌است که در مورد گونه‌های مختلف انتخاب می‌شود.
از نظر ترکیبات شیمیایی در گونه‌ی H. helix در هر کیلوگرم برگ گیاه در حدود ۲۲۵/۰ میلی گرم اکسیدارسنیک وجود دارد. در برگ‌های آن در حدود ۱۰ درصد ساپونین و آلفا – هدرین وجود دارد.
خواص درمانی
عصاره‌های حاصل از برگ‌های خشک عشقه برای درمان سرفه‌ها، التهاب تشنجی برونشیت و زکام مزمن به‌کار می‌روند. این گیاه همچنین دارای خاصیت قارچ کشی بر روی قارچ candida albicans، پارازیت‌ها و نرم تنان است. عصاره‌های حاصل از چوب عشقه به عنوان مواد موثره موجود در کرم‌ها، محلول‌های شست‌وشو، شامپو‌ها ( جهت دارویی برای تسکین خارش و ناراحتی‌های پوستی) و فرآورده‌های ضد التهاب سلولی به‌کار برده می‌شوند.از ساقه‌های نازک و سبز آن جوشانده‌ای درست می‌کنند که در آن یکی دو گیاه دیگر نیز وارد می‌کنند و برای رفع سر درد و سرفه می‌خورند، به علاوه جوشانده‌ی گیاه معرق بوده و در باز کردن عادت ماهیانه موثر است. در ساقه‌ها و پیچک‌های گیاه مواد سمی ‌وجود دارد بنابراین در مصرف آن باید احتیاط کرد و زاید بر حد مجاز مصرف ننمود و زیر نظر پزشک مصرف کرد.
در استعمال خارجی جوشانده‌ی برگ عشقه برای تهیه‌ی کمپرس به منظور رفع التهاب‌های پوست و التیام زخم‌ها نافع است. از برگ‌های له شده‌ی عشقه مخلوط با کمی‌قند و دارچین و گرد ذغال مرهمی‌درست می‌کنند که در زخم‌های دردناک آثار مفید دارد.
خیسانده‌ی برگ عشقه در سرکه برای کچلی به عنوان ضماد در صورتی که به طور مکرر تا یک هفته گذارده شود، خیلی مفید است.
جوشانده‌ی برگ عشقه خاصیت پاک کننده دارد و اگر پارچه‌های چرک تیره رنگ در آن جوشانیده و شسته شود خیلی خوب تمیز می‌شود.
شکل و مقدار مصرف:
به صورت خوراکی در دم کرده‌ها و جوشانده‌ها حداکثر ۵ – ۴ گرم برگ عشقه در یک لیتر آب مصرف شود. دز روزانه برگ‌های عشقه ۳ گرم در روز یا ۵/۱ گرم دوبار در روز است. برگ‌های عشقه حاوی ساپونین‌ها می‌باشد.
در مطالعات کلینیکی مختلف مشخص شده‌است که عشقه در التهاب‌های برونشیتی مزمن موثر است.
عشقه به عنوان گیاه دارویی موثر در فارماکوپه‌های معتبر جهان به ثبت رسیده‌است. این گیاه دارویی طبق مونوگراف کمیسیون دارویی آلمان دارای وضعیت مثبت درمانی است و صحت اثرات دارویی آن در مطالعات کلینیکی به‌اثبات رسیده‌است.
 
منبع: نیک و نو