28 فروردین سالروز درگذشت فيلسوف پروكلوس لیکائوس

28 فروردین سالروز درگذشت فيلسوف پروكلوس لیکائوس

پروكلوس لیکائوس فیلسوف، نویسنده و ریاضیدان یونانی هفدهم اپریل 485 میلادی در 73 سالگی درگذشت. وی که از فلاسفه نئوافلاطونی بود هرگز ازدواج نكرد و گوشت نخورد.

تعریف پروكلوس لیکائوس از اینتلِکت و اینتلِکچوال (انتلکتول ـ اصطلاحا؛ روشنفکر) که همانا توان و ظرفیت دانستن و انسان آگاه است تا به امروز تغییر نکرده است. پروکلوس گفته است که اینتلِکچوال (انتلکتول) فردی است که تفکّر و رفتار غیرمادی داشته باشد. وی استدلال کرده است که انسان ذاتا تمایلات معنوی و اخلاقی دارد و وضعیت و شرایط جامعه در او آزمندی و آمادگی تعرّض بوجود می‌آورد و تمدن و فرهنگ جوامع را متفاوت می‌سازد. بزعم پروکلوس، انسان آگاه فردی است عاطفی، اهل استدلال و مواظب احوال دیگران و حساس نسبت به ظلم و بیدادگری.
پروكلوس لیکائوس عمیقا معتقد به انتشار تجربه و انعکاس اشتباهات بود تا تکرار نشوند. وی به سالخوردگان اندرز داده است که تجربه زندگی را باخود به گور نبرند آن را بازگو کنند تا نسل بعد از آنان بتواند راه و چاه را تشخیص دهد که نیاموختن گناهی است بزرگ. وی در کار قصه نویسی مخالف نوشتن داستان تخیلی بود و از اینکه برخی سخنوران واقعیت‌های زندگی را رها ساخته و دنبال خیال رفته‌اند ابراز تعجب کرده است.

پروکلوس كه در عین حال یک مدرّس بود به شاگردانش می‌گفت که مصاحبه با سالخوردگان، سوژه بسیار به دست می‌دهد كه نوشتن و بازگو کردن آنها، انسان و به ویژه نسل نو و آینده را بیدار و روشن خواهد ساخت. وی پاسخ به این پرسش را كه چرا ازدواج نكرده بود به صورت كتاب در آورده و مدعی شده است كه نمی‌خواسته مسئول دشواری‌های احتمالی فرزندان باشد كه قبلا خواهش نكرده اند به این دنیای پُر از درد و رنج و زحمت وارد شوند.

تاریخنگاران پروكلوس لیکائوس را پدر تفسیرنگاری ژورنالیستی می‌دانند.

وی عقاید و نظرات افلاتون، ارسطو و اندیشمندان و دانشمندان پیشین و یا هم عصر خودرا به این صورت تفسیر کرده است؛ روشن و ساده و بدون تکلّف. در زمینه ریاضیات، پروکلوس در اثبات قضیه‌های هندسه روشی متفاوت از فیساگوراس (فیثاغورث) ارائه كرد.

پروكلوس لیکائوس كه ده‌ها سال رئیس آكادمی آتن بود در قسطنطنیه (کنستانتینوپل ـ استانبول) به دنیا آمده و در اسكندریه تحصیل كرده بود. او را از آخرین گروه اندیشمندان بزرگ یونان باستان بشمار آورده‌اند.