صفحه اول / فرهنگی و هنری / کتاب و رسانه / پدیده کتابسازی در میان شاعران

پدیده کتابسازی در میان شاعران

پدیده کتابسازی در میان شاعران

چه می‌شود که شاعری که بطور طبیعی یا غیرطبیعی، حتی اگر هفته‌ای یک شعر بگوید درنهایت حدود پنجاه شعر خواهد داشت، سالی سه چهار مجموعه‌شعر چاپ می‌کند که مجموع تعداد اشعار آن‌ها گاهی به بیش از دویست شعر می‌رسد؟ و چه می‌شود که شاعری که قاعدتاً باید از میان هر پنج شعری که می‌نویسد، مثلاً سه شعر را به‌نفع دو شعر بهتر کنار بگذارد و از انتشار آن‌ها چشم‌پوشی کند، کارش به‌جایی می‌رسد که حتی می‌گردد بین دفترها و کاغذهای قدیمی‌اش، شعرهای ناقص و ضعیف قبل را هم پیدا کرده و چاپ می‌کند؟ و اصلاً چه می‌شود که یک شاعر وقت می‌کند این‌همه شعر بگوید؟

شاید به‌نظر برسد که محبوبیّت یا پرمخاطب بودن برخی شاعران دلیل عمده تکثر آثارشان است، امّا دقت در شمارگان و تعداد چاپ مجموعه‌ها که اغلب به چاپ دوم هم نمی‌رسد نشان می‌دهد که عوامل دیگری هم در کار است.

حقیقت این است که پدیده کتابسازی بیش از همه حاصل عملکرد و نوع رفتار برخی ناشران با شاعران است. خدا نکند مجموعه‌های شعر شاعری، فروش نسبتاً خوبی داشته باشد که البته در اوضاع کنونی چاپ و نشر، به فروش رسیدن هزارنسخه در یکسال، تقریباً رقم قابل‌قبولی است که سودی حدود پنج میلیون تومان در یکسال عاید ناشر می‌کند، و اگر ناشر بتواند در طول سال، ده مجموعه با فروش تقریبی هزارنسخه در سال داشته باشد، عملاً سود رضایت‌بخشی بدست خواهد آورد. حال در نظر بگیرید ناشری که مخارج زندگی‌اش را صرفاً از چاپ و نشر مجموعه‌های شعر تأمین می‌کند، چقدر برایش مهم است که از شاعری که یک مجموعه‌اش با هزار نسخه در طول یکسال تمام می‌شود، هرطور شده هرسال مجموعه تازه‌ای بگیرد.

حالا در نظر بگیرید که اگر دو یا چند ناشر روی یک شاعر تمرکز کنند و بخواهند هرکدام از او یک مجموعه بگیرند، شاعر این‌همه شعر را از کجا باید بیاورد؟

آیا غیر از این است که شاعر (که او هم به هر حال انتفاعی مالی از چاپ و نشر آثارش می‌بَرد)، ناچار به کتابسازی می‌شود و از چاپ شعرهای متوسط و ضعیفش هم چشم‌پوشی نمی‌کند؟ یا حتی دست به انتشار شعرهای تکراری می‌زند!

در این میان امّا ناشرانی هم هستند که سهم بیشتر و پررنگ‌تری در این جریان دارند؛ ناشرانی‌که با شیوه‌هایی، شاعر را وادار به ارایه  اثر تازه می‌کنند. مثلاً با بستن قراردادهای عجیب و غریب، شاعر را ملزم می‌کنند که تا فلان تاریخ، فلان تعداد مجموعه شعر به آن‌ها بدهد، یا به بهانه‌هایی دیگر شاعر را ملزم به پرداخت خسارت کرده و با گرفتن  مجموعه  تازه، خسارت مذکور را از حق‌التألیف مجموعه یا مجموعه‌های بعدی کم می‌کنند، یا بخاطر استحصال همان چندمیلیون به هزارویک حیله  دیگر متوسل می‌شوند که درنهایت منجر به مغشوش‌ شدن کارنامه ادبی شاعر می‌شود.  

نویسنده : لیلا کردبچه

این را هم ببینید

باغ کتاب تهران

باغ کتاب تهران کجاست؟

باغ کتاب تهران، بزرگترین کتابفروشی جهان است که در وسعت ۶۵ هزار متر مربع در اراضی عباس آباد واقع در میدان ونک، اتوبان حقانی در جوار کتابخانه ملی راه اندازی شده است.