کیمیا استون | اخبار صنایع دستی کیمیا استون ؛ اولین کارگاه/فروشگاه صنایع دستی ایران
رسانه ها و وسايل ارتباط جمعي افزون بر وظيفه ذاتي خود يعني انتشار و انعكاس اخبار و واقعيات جامعه، كاركرد متفاوتي در تبيين چالش ها و آسيب هاي اجتماعي نظير خشونت دارند.
به گزارش ايرنا، اكنون كمتر جامعه اي اعم از توسعه يافته، رو به توسعه و عقب مانده را مي توان يافت كه از خشونت به عنوان يك آسيب اجتماعي در امان باشد، اما اين جوامع هر كدام به تناسب ظرفيت ابزارها و توانايي هاي خود به مهار، كنترل و رفع آن اقدام مي كنند.
كارشناسان و آسيب شناسان اجتماعي، همواره از «خشونت» به عنوان يكي از سرفصل هاي تهديد كننده جوامع بشري ياد كرده و معتقدند، گسترش اين پديده، اجتماعات بشري را در آينده با خطر مواجه خواهد ساخت.
از سوي ديگر كارشناسان علوم ارتباطات با تاكيد بر نقش رسانه و وسايل ارتباط جمعي در جوامع مختلف، ضرورت بهره مندي از اين ابزار را براي غلبه بر اين چالش اجتماعي لازم دانسته و به آن اذعان كرده اند.
اما ورود رسانه و ابزار جمعي به انتشار و انعكاس اخبار خشونت به عنوان موضوعي انساز ساز، محل بحث هاي متفاوتي بوده است.
برخي با تاكيد بر نقش فراگير رسانه و وسايل ارتباط جمعي، بر اين نكته تصريح دارند كه بايد براي رفع خشونت در جامعه، اين ابزار به ميدان آمده و واقعيات شوم آن را بي پرده و آشكار و در جهت روشنگري افكار عمومي بيان كنند.
اما در مقابل نيز عده اي ضمن اعلام مخالفت با رويكرد نخست، ورود رسانه و وسايل ارتباطات جمعي را به موضوع خشونت، موجب دامن زدن به اين موضوع چالش برانگيز در جامعه دانسته و بيان صريح آن را به نفع منافع مردم نمي دانند.
اما رويكرد سومي نيز قابل اعتناست و بر اين نكته اذعان دارد كه رسانه و وسايل ارتباط جمعي بايد با حفظ مصالح و منافع اجتماعي و نيز پرهيز از هرگونه برجسته سازي، ضمن تبيين خشونت و پيامدهاي گسترش آن در جامعه، راهكارهاي معين و دقيق را پيش روي مخاطبان قرار دهد.
خبرنگار ايرنا براي بررسي تاثير رسانه ها در افزايش يا كاهش خشونت در جامعه، نظر دو صاحبنظر در مسايل اجتماعي را جويا شده، كه در پي مي آيد:
** رسانه ابزار قدرتمند و داراي نفوذ بالا
يك نويسنده و پژوهشگر اجتماعي با اشاره به تاثير مثبت و منفي رسانه ها، آنها را ابزار قدرتمندي دانسته و مي گويد: رسانه هاي ديداري و تصويري از قدرت نفوذ بالايي برخوردار هستند و ابرقدرت ها نيز از اين ابزار در جهت منافع خود استفاده مي كنند.
سيد افشين طباطبايي با اشاره به تاثيرگذاري سينماي آمريكا 'هاليوود'، آن را ابزاري قدرتمند براي پيشبرد اهداف بسياري از كشورها مي داند.
وي با بيان اينكه بسياري از رسانه ها، از هنرپيشه ها، فوتباليست ها و چهره هاي سينمايي براي تبليغ استفاده مي كنند، ادامه مي دهد: آنها با بهره گيري از اين ابزار، برخي از تفكرات و سلايق خود را به خورد مردم مي دهند.
به گفته اين استاد دانشگاه، رسانه ها برخي مدل هاي مو و لباس و تكيه كلام ها را در ميان افراد جامعه رواج مي دهند بنابراين در ترويج و يا نفي خشونت تاثيرگذار هستند.
طباطبايي مي افزايد: برخي روانشناسان و پژوهشگران معتقدند، عرضه خشونت در رسانه مي تواند، خشونت دروني انسان را كاهش دهد، مثلا ديدن فيلم هاي خشن مي تواند، نياز دروني انسان به خشونت را تخليه رواني كند بنابراين بسياري از فيلمسازان دنيا هم با استفاده از اين اصل، خشونت را در فيلم هاي خود تا حد بالا نشان مي دهند.
وي توضيح مي دهد: همچنين به برخي توصيه مي شود، به رشته هاي رزمي روي آورند زيرا اين كار ميزان خشونت در آنها را به اندازه زيادي كاهش مي دهد در حاليكه برخي اين اصل را قبول ندارند هر چند نمي توان آن را صد در صد هم تاييد كرد.
طباطبايي با بيان اينكه شنوندگان و بينندگان رسانه ها با يكديگر تفاوت دارند، مي افزايد: به باور پژوهشگران، بايد براي عرضه و تماشاي فيلم هاي خشونت آميز، رده بندي هاي سني صورت گيرد تا اثر سوء آنها كاهش يابد زيرا تاثيرگذاري رسانه ها براي مخاطبان مختلف متفاوت است.
**رسانه ها هم مولد و هم بازدارنده هستند
اين نويسنده مسائل اجتماعي با بيان اينكه ارائه و نمايش تصاوير خشونت آميز داعش مي تواند تبليغ عليه اين گروه تروريستي باشد، مي گويد: توصيه مي شود تصاوير و اخبار اين چنيني در ساعاتي كه كودكان خواب هستند، منتشر شود هر چند ذكر اين نكته مهم است كه نمي توان مدعي شد، هيچ انساني عصباني و خشن نمي شود.
طباطبايي با تاكيد بر مديريت خشم و عصبانيت مي گويد: حضرت علي (ع) هم عصباني مي شدند اما ايشان به واسطه ذهن قوي و پوياي خود، آن را مديريت مي كردند.
**آموزش مديريت خشونت از طريق رسانه
پژوهشگر مسائل اجتماعي با تاكيد بر آموزش مديريت خشم و خشونت در رسانه ها مي گويد: رسانه ها بايد همانطور كه بسياري از چيزها نظير نحوه لباس پوشيدن و خريداري اجناس را آموزش مي دهند، به مردم ياد بدهند چگونه آنها دست از خشونت برداشته و آن را مهار كنند.
به گفته طباطبايي، در بسياري از نقاط دنيا ارباب رسانه اصحاب رسانه را هدايت مي كنند درست مانند آنچه در جنگ عراق و آمريكا اتفاق افتاد.
وي ادامه مي دهد: رسانه هاي آمريكايي در جنگ ياد شده مردم را تهييج كرده و با دروغ وانمود كردند كه اين كشور براي ايجاد صلح و امنيت وارد عراق شده اما برخي رسانه ها، افشاگري كرده و از دروغ هاي رسانه هاي آمريكايي و كشتار عراقي ها بدست سربازان آمريكايي پرده برداشتند.
طباطبايي تصريح مي كند: بايد دقت كرد و ديد، رسانه ها به تعهدات انساني پايبند هستند و باور و عقيده اي پشت آنها وجود دارد يا نه، آنها فقط ابزار و دست نشانده اربابان سرمايه هستند؟
**زنان قربانيان اصلي خشونت
نويسنده مسائل اجتماعي مي گويد: هر انساني ممكن است مورد خشونت و آسيب واقع شود اما زنان و كودكان به دليل آسيب پذيرتر بودن در همه جاي دنيا بيشتر در معرض خشونت هستند.
وي با اشاره به اينكه مردها در سياست، اقتصاد و … حرف اول را مي زنند، مي افزايد: ممكن است زنان هم در اين عرصه ها فعال باشند اما تعداد آنها بسيار اندك است و مردان معمولا از قدرت خود براي تخريب آنها استفاده كرده و عليه آنها دست به خشونت مي زنند.
**وظيفه رسانه ها انعكاس واقعيت هاي جامعه
يك جامعه شناس نيز كاركرد اصلي رسانه ها را، انعكاس واقعيت هاي جامعه دانسته و مي گويد: رسانه ها وظيفه دارند، آنچه رخ مي دهد را به بحث گذاشته و تحليل كنند در همين حال بايد براي پاسخ به اين سوال كه ميزان تاثيرگذاري آنها در كاهش يا افزايش خشونت در جامعه چه اندازه است، ابتدا به آماري دقيق دسترسي داشت.
طهمورث شيري با بيان اينكه طبق آمارهاري رسمي و غير رسمي، خشونت در جامعه وضعيت خوبي ندارد، مي افزايد: افراد به دلايل مختلف به ويژه مشكلات اقتصادي به خشونت متوسل مي شوند، كه اين مساله را در اموري نظير نوع رانندگي افراد مي توان مشاهده كرد بنابراين شاهد اعمال انواع خشونت عمومي اعم از كلامي و جرم و جنايت نظير قتل در جامعه هستيم.
وي ادامه مي دهد: انعكاس اخبار و آمار بالاي خشونت در جامعه توسط رسانه ها بسيار مهم و تعيين كننده است، زيرا مي تواند علاوه بر بازدارندگي، مروج خشونت نيز باشد، نمونه آن نيز انتشار نشريه حوادث در چند سال پيش بود كه بعدها با اين توجيه كه خشونت را در جامعه رواج مي دهد، تعطيل شد.
** رسانه تيغ دو لبه
اين جامعه شناس رسانه ها را تيغ دو لبه دانسته و مي افزايد: رسانه ها مي توانند علاوه بر ترويج خشونت، عامل بازدارنده براي آن باشند هرچند كاركرد رسانه ها يكسان نيست زيرا آنها بر چند دسته (مكتوب، تصويري و شنيداري) هستند و كاركردهاي يكسان هم ندارند.
وي تاثير شبكه هاي اجتماعي در انعكاس اخبار را بيش از رسانه هاي مكتوب مانند روزنامه عنوان و اضافه مي كند: رسانه ها با نقش بازدارندگي خود عبرت آموز هستند بدين معنا كه وقتي قتل و يا خشونت ناشي از جنون آني را منعكس مي كنند، مي توانند در كنار آن به واكاوي مساله پرداخته و با تحليل هاي كارشناسانه، مخاطبان را نسبت به آن هوشيار كنند.
اين عضو هيات علمي دانشگاه با اشاره به اختلاف در ضريب نفوذ رسانه ها مي گويد: شبكه هاي اجتماعي در ايران از اين حيث حرف اول را مي زنند و انعكاس خشونت در آنها ممكن است، سبب تهييج جامعه شود و از آنجا كه مخاطبان اين شبكه ها سن و سال خاصي ندارند، آثاري سوء در پي خواهد داشت.
شيري با تاكيد بر پايبندي رسانه ها بر اخلاق رسانه اي تصريح مي كند: رسانه ها هر ميزان به اين اصول پايبندتر باشند، به همان اندازه در زمينه خشونت بازدارنده هستند، يعني آنها به منزله آينه اي هستند كه مردم اعمال خود را در آن مي بينند و در اين صورت است كه مردم رفتار و كلام خود را به طور دائم اصلاح خواهند كرد.
** موافق قوانين سخت گيرانه نيستم
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه فيلم هاي غيراخلاقي در دنيا به يك صنعت تبديل شده كه طرفدارهاي خاص خود را دارد، ادامه مي دهد: نمايش اين فيلم ها در ايران بطور كلي ممنوع است اين در حاليست كه فيلم هاي خشن در كشور زياد به نمايش گذاشته مي شود و انتقادهايي را هم در پي دارد.
وي اضافه مي كند: اعمال قوانين سخت و شديد درباره فعاليت رسانه ها از گذشته تاكنون موفقيت آميز نبوده يعني وقتي دولت بخواهد خود متولي همه چيز بوده، نقش فرهنگ غير رسمي را ناديده بگيرد و اقدام به فيلتر و سانسور كند، نتيجه عكس مي دهد.
شيري با بيان اينكه تجربه نشان داده ، مردم با وجود قوانين سخت و دست و پاگير، باز هم از طرق مختلف كار خود را مي كنند، مي گويد: وقتي در اين عرصه فضا باز باشد، مردم خود دست به انتخاب خواهند زد.
** جوانان و زنان بيشترين قربانيان خشونت
شيري مي گويد:بيشترين قربانيان خشونت در جامعه از نظر سني جوانان هستند، وقتي خشونت به درون خانواده ها كشيده مي شود، اين يك خطر است هر چند قتل در اين اجتماع كوچك را افزايش يافته است.
وي با اشاره به افزايش آمار طلاق در جامعه مي افزايد: اين مساله نشان مي دهد، خانواده از انسجام لازم برخوردار نيست و فرزندان به لحاظ جسمي، عاطفي و روابط اجتماعي دچار مشكل هستند دليل آن هم رشد و پرورش در محيطي نا متعادل است.
اين جامعه شناس با اشاره به فرهنگ مرد سالارانه ايران مي گويد: اين مساله سبب شده از نظر جنسيت ، بيشتر قربانيان خشونت را زنان تشكيل دهند زيرا محدوديت هاي اين قشر بيش از مردان است.
