آشنایی با هنر خوس دوزی

آشنایی با هنر خوس دوزی

خوس دوزی یکی از رودوزی های سنتی ایران است که توسط نوارهای پلاستیکی باریک و در رنگ های مختلف دوخته میشود اما رنگ های طلایی و نقره ای در رأس توجه خوس دوزان قرار دارد.

 

 هنر خوس دوزی

خوس دوزی یکی از انواع سوزن دوزیهاست که تاریخ مشخصی ندارد و آنچه مسلم است این هنر در زمان صفویه در بندرعباس و بلوچستان از رونق بیشتر برخوردار بوده است. بعد از دوره صفویه در پیشرفت این سوزن دوزی قدم های موثری برداشته شد و این هنر به جالب ترین وجهی نمودار گردیده.

از این هنر بیشتر برای تزئین، پرده های توری، روسریهای توری و چادرهای توری استفاده می شود . نقوشی که بیشتر در خوس دوزی مورد توجه است نقوش ستارگان بشکل ۶ پر، ۸ پریا ۱۲ پر می باشد. نوع نخی که در خوس دوزی مورد استفاده قرار می گیرد، نقده طلایی یا نق ره ای می باشد.

در این سوزن دوزی با توجه به ساده بودن طرحها، احتیاجی به طراحی و نقش اندازی روی پارچه نیست، بلکه هنرمند با سلیقه و ذوق خود خود شروع به سوزن دوزی می کند.

در این نوع سوزن دوزی پشت روی پارچه معمولا یکنواخت بوده و از تلالو خاصی برخوردار می باشد. کار دوخت در این سوزدوزی به طریقه ای است که نخ نقده را به انتهای سوزن نخ کرده ای قلاب کرده، سپس طرح را روی پارچه توری می دوزند این دوخت علاوه بر استان کردستان و هرمزگان و در بلوچستان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

 

مواد مورد استفاده
نخ مورد استفاده ی خوس دوزی در گذشته از فلز نقره به وجود می آمده است.
تاریخچه ی دقیقی از این هنر در دست نیست، اما آنچه که مشخص است این است که خوس دوزی در دوره صفویه رواج زیادی داشته است.
این هنر امروزه در استان هرمرگان، بلوچستان، فارس و کردستان رواج بیشتری دارد.
خوس را بر روی پارچه های تور و مخمل میدوزند که برای پارچه ی مخمل از سوزن مخصوصی به نام سوزن «چنایل» استفاده می شود.
از این هنر چشم نواز برای تولید و تزئین پروه های تور، روسری(جلبیل)، چادرهای تور(معمولا مشکی و تیره)، لباس عروس، شال، جلد قرآن، شلوار، روتختی، رویه کوسن، کلاه، پیراهن، جلیقه زنان و … استفاده می شود.

 

 

نقوش خوس دوزی

نقوش مورد استفاده در خوس دوزی عبارتند از نگاره نه خشت، نگاره کنـدو عسلی، نگاره شش قلب، نگاره خشت درخشت، نگاره سـتاره کوچک، نگاره شش پر کوچـک، حاشـیه بـرگ انجیـر، نگـاره قلبی خالی، تک دوزی، پردوز ی، گوشواره، نقش گل، ستاره چهار پر، گل فرفره ای، خرچنگ-کاکله ای، پروانـه، نگـاره عقربی، نگـاره پیالـه ای، نقـش تـوپی، نقـش ۶ پـر، نقـش موشکی، نگـاره مکینـه تـابوکی، نگـاره گوشـواره ای، نگـاره طاووسی، حاشیه قلبی، حاشیه شش چشم گاو و … .
خوس دوزی را میتوان با گلابتون و پولک دوزی تلفیق نمود و اثری چشم نواز و فراموش نشدنی خلق کرد.
در سفر به استان های فارس، هرمزگان، کردستان و بلوچستان بازدید از مراکز تولید و فروش این هنر قدیمی را فراموش نکنید…