نقد و بررسی فیلم اتاق تاریک

نقد و بررسی فیلم اتاق تاریک

«اتاق تاریک»، پنجمین ساخته حجازی پس از فیلم‌های «درمیان ابرها»، «زندگی خصوصی آقا و خانم میم»، «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» و «مرگ ماهی» است. حجازی سه سال بعد از آخرین ساخته‌اش، «مرگ ماهی» امسال با «اتاق تاریک» که تجربه‌ای متفاوت با سایر ساخته‌هایش محسوب می‌شود، به جشنواره فجر می‌آید. ‏‎ساره بیات، ساعد سهیلی، محمد امامی، امیررضا رنجبران، مروارید کاشیان، ژیلا دایی، رضا احمدی با معرفی بازیگر خردسال و سید علیرضا میرسالاری بازیگران «اتاق تاریک» هستند. در خلاصه داستان فیلم «اتاق تاریک» آمده است: «فرهاد و هاله فصل جدید زندگی خود را آغاز کرده‌اند و این سرآغاز تغییرات دیگری است که آن‌ها را در مواجهه با مسائل جدیدی قرار می‌دهد».

کارگردان: محمدعلی باشه آهنگر / نویسنده: محمدعلی باشه آهنگر, حامد باشه آهنگر تهیه‌کننده:سیدحامد حسینی
بازیگرها: بابک حمیدیان, مسعود رایگان, رضا بهبودی, مینا ساداتی, همایون ارشادی, مهتاب نصیرپور, هومن برق نورد, شهرام حقیقت دوست, فرخ نعمتی, هادی قمیشی, سیاوش چراغی پور, حسن نجاریان, حسین فلاح, امیر دلفانی, حسین باشه آهنگر, دنیا مدنی, مالک سراج, ستاره اسکندری
خلاصه‌‌‌‌‌فیلم: راز جهانبخش کرامت فاش می‌شود؟ این راز خواب چیستا، ماهرو، گودرز، بهرام، جهانگیر و سرگرد پوشیاس را آشفته خواهد کرد. جهانبخش برای اثبات بی گناهیش و بازگشت آرامش سفربلندی را آغاز می کند؛ سفری که پایانش زندگی بسیاری از آنها را تغییر می دهد…

 

 

‌نشست پرسش و پاسخ فیلم سینمایی «اتاق تاریک» با حضور کارگردان و عوامل فیلم امشب در پردیس ملت برگزار شد.
به نقل از ستاد خبری جشنواره فیلم فجر، در این نشست که روح‌الله حجازی (کارگردان)، پیمان شادمانفر (مدیر فیلمبرداری)، ساعد سهیلی، سیدعلیرضا میرسالاری، مروارید کاشیان و ژیلا دانی (بازیگر)، کارن همایون‌فر (آهنگساز)، عباس عباسی (چهره پرداز)، بهادر حسین زاده (طراح صحنه)، رضا شهبازی (تدوینگر)، امیر حسین قاسمی (صداگذار) و…  حضور داشتند، روح‌الله حجازی در پاسخ به این سوال که چرا فیلم‌هایش پایان باز دارد، گفت: این فیلم‌ام کاملا پایانش مشخص است و بیش از این نمی‌توانستیم توضیحی بدهم.
ساعد سهیلی گفت: این فیلمنامه وقتی به دستم رسید، خیلی جذاب بود. شخصیت پدری  که همسرش بزرگ‌تر از خودش است؛ برایم واقعا هیجان‌انگیز بود.
حجازی درباره این فیلم خاطرنشان کرد: متاسفانه در سینمای ما، خیلی کمتر به سمت ساختن فیلمی با موضوع کودک‌آزاری، می‌روند و معمولا کارگردان‌ها ریسک نمی‌کنند. مشکلی که در ساخت فیلم‌هایی با چنین موضوعی وجود دارد، ممیزی است. ضمن اینکه نمی‌توان برخی از مسائل را مطرح کرد. فیلمساز باید تلاش کند به زبانی برسد که به مشکل برخورد نکند و در عین حال بتواند موضوع مورد بحث را مطرح کند.  سعی کردم مسئله تجاوز در این فیلم در سطح نماند. کودک بازیگر ما از بین بیش از ۲۰۰ بچه انتخاب شد. کار با بچه خیلی سخت است من سر کار با بچه سر و کله می‌زدم و وقتی هم به خانه می‌رفتم با چه خودم سر و کله می‌زدم. برخی صحنه‌ها البته مثل سکانس حمام کلک است و بعدا روی آن صدا گذاری شد.
حجازی در واکنش به این که چرا فیلم‌هایش با این که موضوعی جدی دارند؛ در لحظه‌هایی کمیک می‌شوند، گفت: به نظرم صحنه‌هایی که باعث خنده مخاطب می‌شود، به خاطر هم‌ذات‌پنداری مخاطب است؛ چون جنس آن‌ها شبیه به لحظاتی از زندگی همه ما است و ما تجربه این لحظات را داریم؛ وگرنه من برخی از دیالوگ‌ها را برای خنداندن مخاطب در فیلم قرار نداده‌ام. درواقع این خنده مخاطب به‌خاطر آشنایی و نزدیکی‌ست که با موقعیت‌ها دارد.
او گفت: من بچه دارم و یک سکانس از فیلم، دیالوگ‌هایی‌ست که عینا میان من و فرزندم اتفاق افتاده است. در سینمای ما کمتر سراغ این طور مسائل می‌روند، شاید به خاطر این است که ممیزی می‌شود. درواقع فیلمساز باید به یک زبانی برسد که بتواند به‌راحتی صحبت کند. من در ابتدا این فیلم را با ایده‌ای شروع کردم که یک بچه می‌خواهد خودش را از بلندی پرت کند و مادر فکر می‌کند چرا یک بچه به چنین فکری می‌افتد. سعی کردم مسئله آزار جنسی را در سطح نبینم و به شکل دیگری به آن بپردازم.
پیمان شادمانفر مدیر فیلمبرداری فیلم،  درمورد تفاوت کارش در فیلم آخر هومن سیدی و «اتاق تاریک» گفت: در فیلم «مغزهای کوچک زنگ‌زده» ما دوربین مستند می‌خواستیم اما اینجا به یک دوربین ساکن نیاز داشتیم. محتوای این دو فیلم هم کاملا متفاوت بود و واقعا فیلمبرداری این کار بسیار دشوار بود.
حجازی در واکنش به پرسش خبرنگار مشرق نیوز گفت: من تشکر میکنم از رسانه‌هایی که یک زمان تلاش می‌کردند مضمون فیلم‌ها را نقد کنند. خداراشکر این رسانه‌ها جدیدا تصمیم گرفته‌اند تکنیک فیلم‌ها را بکوبند. مشکل این نوع رسانه‌ها این است که با مردم فاصله دارند . شما می‌گویید فیلم‌هایم خسته کننده است اما وقتی به اکران فیلم‌ها دقت کنید متوجه خواهید شد که مخاطبان از فیلم‌هایم استقبال می‌کنند.
این کارگردان در ادامه گفت: چندی پیش نقدی منتشر شد که مشرق و سینماپرس و تسنیم نشر دادند. جالب است که شخص از اسم مستعار استفاده کرده است! اول؛ باید کمی شجاعت داشته باشید و دوم این که من شرمم می‌آید که از واژه‌های استفاده شده بگویم. امیدوارم کمی احترام قلم را نگه دارید. می‌گویید فیلم‌ام ارزش نقد ندارد ولی شش صفحه می‌نویسید و تیتر یک می‌کنید!
او گفت: من همواره از همه نقدهای مثبت استفاده کرده‌ام. با رسانه‌های اصول‌گرا هم مشکلی ندارم، چرا که آنجا نشست داشتم و مصاحبه کردم. مسئله من با نقدهایی است که جهت‌دار هستند و بی‌حرمتی می‌کنند.

حواشی فیلم «اتاق تاریک»
سیدجمال ساداتیان از اعضای هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر درباره فیلم «اتاق تاریک» گفت: "به نظرم برای کارگردانش نسبت به کارهای قبلی، پیشرفت محسوب می‌شود و از پسِ روایت و ساختار خوب برآمده است."
روح الله حجازی پیش از این فیلم های «درمیان ابرها»، «زندگی خصوصی آقا و خانم میم»، «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو»، «هیهات» و «مرگ ماهی»  را کارگردانی است.
روح الله حجازی درباره فیلمنامه «اتاق تاریک» گفت: «اتاق تاریک» در زمینه فیلمنامه‌نویسی تجربه متفاوتی برایم بود. موضوع به‌شدت حساسی را خلق کردیم و سعی داشتیم که از عهده روایت آن برآییم که هم به‌خوبی دغدغه و مسئله اصلی را طرح کرده باشیم و هم درگیر ممیزی نشویم.
روح الله حجازی قصد داشت سال گذشته فیلم «گربه رو» را جلوی دوربین ببرد که علی رغم پیش تولید، به علت مشکلات ممیزی، ساخت فیلم منتفی شد.

? اتاق بن‌بست!
یاسر فریادرس

➕ بلاتکلیفی، شاید کوتاه‌ترین توصیفی باشد که بتوان از «اتاق تاریک» ارائه داد. اینکه مساله مهمی مانند آزار جنسی کودکان موضوع فیلم روح‌اله حجازی است شاید این تصور را به وجود بیاورد که او هم مانند پوران درخشنده و فیلمش نگاهی دردمندانه به یکی از اتفاقات زیر پوست جامعه داشته است، اما گویا مساله حجازی این نیست.
 حجازی در «اتاق تاریک» می‌خواهد دو دیدگاه در مواجه با چنین پدیده‌ای را معرفی کند؛ دو دیدگاه که نمایندگانش در فیلم شخصیت‌های اصلی هستند؛ زنی انتلکتوئل که زبان فرانسه  می‌داند و مترجم است، و پسری غیرتی که اصالتی کرد دارد و دائم از رفتن شرافت و حرف مردم نگران است. شخصیت‌هایی که از اول تا آخر فیلم بی‌هیچ لحظه‌ی تاثیرگذار و درگیرکننده‌ای و بدون اینکه حتی لحظه‌ای مساله‌شان به مساله مخاطب تبدیل شود با هم درگیر هستند.

?در «اتاق تاریک» همه شخصیت‌ها یک نیمه‌ی بیمار دارند، طوری که گویی کودکی که تمام بحران فیلم حول محوراوست به ناچار میان آن‌ها گیر افتاده است و بن‌بستی جز تبدیل شدن به یک بیمار عصبی پیش روی او نیست. کودکی که  در میان سوتفاهم یک مادر شکاک و پدر بیمار- که خود کودکی تلخی داشته است – و همسایه‌ها و فامیل‌های گناهکار گیر افتاده است.
کودک نه تنها در خانه امنیت روانی ندارد، بلکه وقتی اتفاقی گم می‌شود در جامعه هم سلامت ذهنی او به هم می‌ریزد و چیزهایی می‌بیند که از همان بچگی بلای جانش می‌شوند و از همان کودکی او را به یک بیمار عصبی تبدیل می‌کنند.
فیلم روح‌اله حجازی اگر چه موضوع مهمی دارد اما حرف مهمی نمی‌زند و یا به عبارت دقیق‌تر اساسا حرفی نمی‌زند. فیلم ظاهرا قرار است روایتی از یک جبر اجتماعی در حال تکرار باشد، که دیروز پسر بچه را قربانی کرده است، امروز فرزند همان پسر بچه و فردا دیگری را. ولی حالا آنچنان در قصه‌گویی و تبدیل مسئله‌ و موضوع خود به درام می‌لنگد که درواقع هیچ نمی‌گوید. اساسا مشخص نیست هدف از ساخت آن چیست و چرا در جشنواره حضور دارد.