صفحه اول / علمی و پزشکی / طب سنتی / حجامت مفید یا مضر

حجامت مفید یا مضر

حجامت مفید یا مضر

سال‌هاست که بر سر مفید یا مضر بودن حجامت دعواست. عده‌ای کاملا موافق آن هستند و عده‌ای دشمنان قسم خورده‌ی آن هستند، ولی نکته اینجاست که متاسفانه کمتر شاهد بحث علمی منصفانه در مورد آن هستیم.

حجامت چیست؟

 

بنابراین در اینجا قصد دارم بدون تعصب و از دیدگاه سلولی مولکولی فرآیند حجامت را تشریح کنم تا شاید علت اینکه اینقدر در معارف اسلامی بر انجام حجامت تاکید شده است و اینکه بزرگان دین ما مبادرت به انجام این عمل می‌کرده‌اند از لحاظ علم روز مشخص گردد.
به‌طور مثال از پیامبر اعظم صل الله علیه وآله است که فرمودند: الحجامه دواء کل داء یعنی حجامت داروی تمام بیماری‌هاست. و امثال این فرمایش‌ها در روایات اسلامی فراوان است.
وقتی ما حجامت می‌کنیم در واقع سه پدیده اتفاق می افتد :
اول: ایجاد یک التهاب و آسیب سلولی عمدی به‌وسیله بادکش کردن.
دوم: تشدید التهاب و آسیب به‌وسیله ایجاد خراش‌های سطحی پوست ناحیه حجامت.
سوم: خروج خون از موضع حجامت به‌وسیله بادکش‌های بعدی.
حال ببینیم در هر مرحله چه پدیده‌ای رخ می‌دهد و چه نتایجی در بر دارد؟
در بادکش اولیه و ایجاد التهاب و آسیب سلولی اولیه، پیام‌های سلولی از سلول‌های منطقه‌ی التهاب و سلول‌های دچار آسیب شده صادر می‌شود که این پیام‌های شیمیایی سیتوکین نام دارند و برخی از آن‌ها پیام بسیج عمومی سیستم ایمنی بدن، در جهت تمایز و تکثیر در محل‌های تولید سلول‌های ایمنی هستند و همچنین پیام فراخوان عمومی سلول‌های ایمنی به منطقه‌ی التهاب و آسیب هستند که از مناطق تجمع سلول‌های سیستم ایمنی آنها را به ناحیه حجامت جلب می‌کند و موجب آزاد شدن برخی از واسطه‌های شیمیایی می‌شود که موجب گشادی عروق به خصوص مویرگ‌ها و تجمع خون فراوان در این ناحیه می‌شود و باعث خروج پلاسما (قسمت مایع خون) به ماده‌ی بین سلولی می‌گردد. در این مرحله با ایجاد خراش‌های سطحی در ناحیه‌ی پرخون و ملتهب و عمیق‌تر شدن آسیب سلول‌ها که شامل سلول‌های پوشاننده‌ی پوست، اندوتلیوم عروق خونی، سلول‌های بافت بینابینی و سلول‌های سیستم ایمنی هستند میزان آزاد شدن واسطه‌های شیمیایی و سیتوکین‌ها به اوج خود می‌رسد و خون و مایع میان‌بافتی و میان‌سلولی از ناحیه خارج می‌شود.
از ستوکین هایی که در ناحیه آزاد می‌شود می‌توان به: TNF انترفرون آلفا، بتا، گاما، TGFB، اینترلوکین یک، اینترکولین دو، اینترلوکینسه، اینترلوکین چهار، اینترلوکین پنج، اینترلوکین شش و اینترلوکین ده اشاره کرد که اعمال تقویتی و تنظیمی روی سیستم ایمنی بدن دارند و موجب افزایش قدرت برخورد سلول‌های موجود و افزایش تعداد سلول‌های ایمنی ذاتی  و سلول‌های ایمنی اختصاصی می‌شوند و همچنین میزان و شدت برخورد سلول‌های ایمنی با عوامل بیگانه را تنظیم می‌کنند و مهم‌تر از آن موجب تمایز بهتر و بیشتر سلول‌های ایمنی و در نتیجه بهتر شدن شناخت عوامل و سلول‌های خودی از بیگانه می‌شود و جلوی بروز بیماری‌های خود ایمنی مثل لوپوس، ام اس و آرتریت روماتوئید و همچنین با تحریک تمایز بهتر جلوی بروز سرطان‌ها گرفته می‌شود.
همچنین با افزایش قدرت سیستم ایمنی جلوی تهاجم و تکثیر میکرواورگانیسم‌ها تا حدود زیاد گرفته می‌شود و قدرت تولید آنتی‌بادی علیه آنها افزایش می‌یابد و قدرت برخورد با عوامل بیگانه توسط سیستم ایمنی افزایش می‌یابد. با برخورد آنتی‌ژن‌های سطحی از طریق سلول‌های معرفی‌کننده‌ی آنتی‌ژن و فرآوری این آنتی‌ژن‌ها، قدرت برخورد با ویروس‌ها از راه فعال شدن سلول‌های T کمک‌کننده و یاری‌رسانی به لنفوسیت‌های B و تبدیل شدن آنها به پلاماسل‌ها و همچنین فعال شدن سلول‌های T سیتوتوکسیک، افزایش می‌یابد و از همین خاصیت در مقالات بعدی به امکان درمان ایدز و انواع هپاتیت‌ها اعم از هپاتیت B  ، C ، D و E اشاره خواهد شد.
اثر دیگر، خارج کردن انتخابی گلبول‌های قرمز پیر و فرسوده از گردونه‌ی گردش خون است که دیگر قادر به انتقال اکسیژن و متابولیت‌ها نیست؛ بدین صورت که در خلاء ایجاد شده در مرحله‌ی اول فرایند حجامت به‌دام می‌افتند و نمی‌توانند به گردش خون باز گردنند و به‌وسیله ایجاد خراش‌ها از بدن خارج می‌شوند و موجب جوان‌تر شدن عمر متوسط گلبول‌های قرمز در گردش خون می‌شوند و موجب اکسیژن‌رسانی بهتر به سلول‌ها و بافت‌ها می‌گردد.
اثر دیگر کاهش و‌یسیکوزیته (یا چسبندگی) خون است که با کم کردن تعداد گلبول‌های قرمز در واحد حجم و کم کردن ترافیک در مویرگ‌ها اتفاق می‌افتد و موجب کم شدن احتمال بروز سکته‌های قلبی و مغزی می‌گردد و همچنین با کم کردن احتمال تشکیل لخته‌ها در اندام‌های تحتانی جلوی آمبولی ریه یعنی حرکت لخته و گیر کردن آنها در عروق ریه، گرفته می‌شود و همچنین جلوی آمبولی به سایر نواحی مثل مغز و سایر اعضا گرفته می‌شود.
اثر دیگر، کاهش حجم خون است که در بهتر شدن خون‌رسانی به اندام‌ها به خصوص ریه‌هایی که در اثر احتقان یا پرخونی دچار اختلال عملکرد شده‌اند و علائمی مثل سرفه، تنگی نفس و خس خس سینه مشهود است، مؤثر می‌باشد.


 منبع: نیک و نو/دکتر حسن اکبری/متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

این را هم ببینید

نمک

درمان ریزش مو با اضافه کردن نمک به شامپو

نمک در همه آشپزخانه ها جزء مواد مهمی می باشد. اما آیا می دانستید به غیر از استفاده غذایی از آن می توانید برای سلامت موهایتان نیز از آن بهره بگیرید. نمک به زیبایی موی شما کمک می کند. آیا می دانستید با ریختن آن در شامپویتان می توانید مشکلات موهایتان را حل کنید.