صفحه اول / اخبار / جواهرنامۀ نظامی منتشر شد

جواهرنامۀ نظامی منتشر شد

جواهرنامۀ نظامی منتشر شد

چاپ دوم «جواهرنامه نظامی» اثر «محمدبن ابی البرکات جوهری نیشابوری» (در ۵۹۲ هـ .ق به کوشش «ایرج افشار» به همت موسسه پژوهشی «میراث مکتوب» چاپ شد.
جواهرنامۀ نظامی منتشر شد

این اثر قدیمىترین و نخستین کتاب به زبان فارسى در مباحث مربوط به جواهر و فلزّات و ممزوجات (آلیاژ) و تلاویحات (مینا و آنچه رنگ آنها به آتش گردانیده می شود) است.

یکی از موضوعات مورد توجه ایرانیان از دیرباز تا یکی دو قرن پیش، علوم مرتبط با کانی‌ها و به ویژه سنگ های قیمتی یا «احجار کریمه» بوده و در این زمینه تا قرن یازدهم هجری، ده‌ها کتاب تألیف شده است که «جواهرنامه نظامی» یکی از قدیمی‌ترین آنهاست. مؤلف این کتاب، یکی از اهالی نیشابور، به نام محمد بن ابی البرکات جوهری نیشابوری است. وی از گوهرشناسان سدۀ ششم هجری است که با پادشاهانی همچون سنجر بن ملکشاه سلجوقی (۵۱۱-۵۸۸ هـ.ق) محمد بن سام (۵۵۸-۵۹۹ هـ.ق)، علاءالدین تکش خوارزمشاهی (۵۶۸-۵۹۶ هـ.ق) و ملک موید آیبه (در گذشته به سال ۵۹۶ هـ.ق) هم‌عصر بوده.

 

ارزش و اهمیت این اثر جوهری نیشابوری، که در سال ۵۹۲ ق به رشتۀ نگارش درآمده، در این است که نگارنده همچون پدر خود «جوهری = گوهری» -یعنی اهل فن و زرگر- بوده، از این روی بیشتر آن چه نوشته است دستاورد تجربیات خود اوست. جواهرنامه نظامی، قدیمی‌ترین و نخستین کتاب فارسی‌زبان در زمینه‌ی جواهر و فلزات و ممزوجات (آلیاژ) و تلاویحات (مینا و آن‌چه رنگ آن‌ها به آتش گردانیده می‌شود) است. نگارنده، از میان منابع کهن به دو کتاب «احجار» اثر ارسطو و «الجماهر» اثر ابوریحان بیرونی توجه خاصی داشته است. اهمیت عمدۀ این اثر در آن است که مولف و پدر و پسرش، پیشۀ جوهری داشته‌اند. از این رو، او بسیاری از تجربیات و اطلاعات شخصی و مسموعات برگرفته از تجار جواهر و ابتکارات خود را در این اثر به یادگار گذاشته است.

 

«جواهرنامه نظامی» در چهار «مقاله» تدوین شده است: در کلیات یعنی «کیفیت مرکبات عالم سفلی چون بنات و حیوان و انسان و معدنیات»؛ در جواهری که از جمله حجریات باشد … و شرح معادن و خاصیت و قیمت آنها (یاقوت، زمرد، لعل، فیروزه، مروارید، حجر دهنج و احجار دیگر: جزع، بلور، لاجورد، مرجان، کهربا، پازهر، مغناطیس، رخام، کرکس، توتیا… )؛ «فی شرح الفلزات و خواصها [صهم] و ما بتعلیق بها»؛ «مینا و تلاویحات»… که با چند فهرست سودمند تکمیل می شود.

چاپ دوم «جواهرنامه نظامی» اثر محمد بن ابی البرکات جوهری نیشابوری (در ۵۹۲ هـ .ق به کوشش ایرج افشار به همت موسسه پژوهشی میراث مکتوب  در ۴۴۶ چاپ شد

این را هم ببینید

۱۰ غول الماس جهان

در سراسر جهان حدود ۳۸ معدن الماس معروف وجود دارد و بزرگترین معادن الماس در دست بزرگترین شرکت‌های الماس است. این شرکت‌ها فرآیند استخراج، رده بندی و فروش الماس‌ها به جواهرسازان و تولیدکنندگان را انجام می‌دهند. در ادامه مطلب می خوانیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 + پانزده =